About LOFAR

Address

Oude Hoogeveensedijk 4
7991 PD Dwingeloo
The Netherlands
(+31) (0)521 595 100

Contact us

Astron

Initiator: ASTRON Netherlands Institute for Radio Astronomy

eu  SNN

This project was co-financed by the EU, the European Fund for Regional Development and the Northern Netherlands Provinces (SNN), and EZ/KOMPAS.

Veel gestelde vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen met bijbehorend antwoord.



Algemeen 

  • Wat betekent de naam LOFAR?
Low Frequency Array of te wel lage frequentie telescoop
  • Wat is LOFAR?
LOFAR is een heel nieuwe radiotelescoop. LOFAR lijkt helemaal niet op de grote stalen schotelantennes die bij Westerbork staan.
  • Hoe werkt LOFAR?
Ongeveer 7.000 kleine antennes vangen signalen op uit de ruimte. De signalen worden verwerkt door een supercomputer tot beelden die bestudeerd worden door astronomen.
  • Hoe zit LOFAR in elkaar?
LOFAR bestaat uit ongeveer 7.000 kleine antennes, die worden verdeeld over 18 velden (stations) in een groot centraal gedeelte van ca 400 ha. Voorts worden er 25 kleine antennestations met een oppervlakte van 2 tot 4 ha buiten dit centrale gebied gebouwd. 18 stations komen in Nederland te liggen, voornamelijk in Drenthe, Groningen en Friesland. Daarnaast komen er 5 stations in Duitsland, en één in Frankrijk, Groot-Brittannië en Zweden. Mogelijk worden er in de komende jaren nog meer gebouwd. Alle stations zijn met een grote supercomputer verbonden door zeer snelle glasvezelverbindingen. Het systeem vormt als het ware een reuzentelescoop met een diameter van ca 100 km binnen Nederland en meer dan 1000 km wanneer de buitenlandse stations aangesloten zijn.
Een afzonderlijke antenne is niet hoger dan twee meter. LOFAR is dus niet te vergelijken met de telescoop die in Westerbork staat.
  • Waarom is de Westerbork Telescoop niet voldoende? Wordt Westerbork nu gesloopt?
De Westerbork Telescoop behoort weliswaar tot de beste van de wereld, maar de antennetechnieken en computertechnieken van tegenwoordig maken het mogelijk om ook waarnemingen te doen op frequenties die voor Westerbork niet bereikbaar zijn.
LOFAR is dus een aanvulling op Westerbork. Westerbork zal daarom ook niet afgebroken worden, omdat de Westerbork telescoop andere waarnemingen doet.
  • Wie is initiatiefnemer van LOFAR?
Stichting ASTRON - het Nederlands Instituut voor Radioastronomie is de initiatiefnemer van LOFAR. ASTRON werkte samen met een aantal universiteiten en bedrijven om LOFAR te realiseren.  

Maatschappelijk

  • Waarom is  LOFAR gebouwd?
LOFAR is gebouwd om nog beter en nieuw wetenschappelijk onderzoek naar verschijnselen in de ruimte te kunnen doen.
  • Wat heeft u aan LOFAR?
De gewone burger heeft niet direct profijt van het wetenschappelijk onderzoek naar de verre uithoeken van het heelal, maar mensen zijn toch altijd gefascineerd door dat onderzoek. Nederland heeft een groot aantal amateur-astronomen die het onderzoek bij ASTRON en de universiteiten nauw volgen. Indirect heeft astronomisch onderzoek wel degelijk nut door de nieuwe inzichten in de natuurkunde die ook op aarde toepasbaar zijn. Voor LOFAR komt daar nog iets bij: door het uitgebreide supersnelle glasvezelnetwerk dat een belangrijk onderdeel is van LOFAR, kan de telescoop wel degelijk veel betekenen voor burgers, maar ook voor bedrijven, instellingen ed. ASTRON streeft ernaar dat zij waar zoveel mogelijk kunnen profiteren van dit netwerk. Met name voor Noord Nederland kan LOFAR dus ook een economische betekenis hebben.
Bij de bouw van delen van het glasvezelnetwerk is de vraag naar snel internet van een groot aantal partijen gebundeld. De provincies Drenthe en Groningen, diverse basisscholen in de regio en andere niet-overheidsinstellingen hebben met LOFAR samengewerkt in het Samen Snel Op Glas in Noord-Oost Nederland (SSOGNO)-project.
  • Wat kan er nog meer met het systeem?
Het uitgebreide en supersnelle netwerk dat alle antennestations verbindt kan ook heel goed gebruikt worden om andere sensoren aan te koppelen (een antenne is een sensor voor radiogolven) want LOFAR is eigenlijk een heel groot sensornetwerk dat véél breder toepasbaar is. Naast sterrenkundigen maken ook landbouwkundigen en geofysici gebruik van het netwerk. Landbouwers gebruiken het sensornetwerk om precisielandbouw te kunnen doen. Door continue monitoring van gewassen en het bestuderen van de invloed van weersomstandigheden en ziektes, wordt kennis ontwikkeld over efficiënt beheer van productieprocessen. Geofysici hangen seismische geluidssensoren aan het LOFAR-netwerk en kunnen zo de aardbodem van Noord-Nederland in kaart brengen. Nieuwe gegevens over bodemdaling, watermanagement en gaswinning komen daarmee ter beschikking.

Financieel

  • Wat gaat LOFAR kosten en wie betaalt dat?
Het hele LOFAR project kostte uiteindelijk 100 miljoen Euro. Een deel van de totale kosten wordt opgebracht door de partijen uit het LOFAR consortium (de samenwerkende wetenschappelijke instituten en het bedrijfsleven dat mee doet met dit project). De rest wordt verkregen uit subsidies van de Nederlandse overheid.
  • Wat gaat LOFAR opbrengen?
Het voornaamste doel van het LOFAR sensornetwerk is wetenschappelijk onderzoek (vooralsnog sterrenkunde, geofysica en precisielandbouw). Maar het netwerk kan zoals gezegd ook gebruikt worden voor andere ICT toepassingen die te maken hebben met datastromen met een enorme omvang. Dit zou kunnen leiden tot extra bedrijvigheid in Noord Nederland.

Ruimtelijke Ordening en locatie

  • Waar is LOFAR gebouwd?
Het centrum van LOFAR ligt bij Exloo in de gemeente Borger-Odoorn. Een gebied van 400 ha aan weerszijden van het Achterste Diep, in het gebied dat is aangeduid als Uilenbroeken, Zuurse Landen en Kakenbroeken. Verspreid over Noord-Nederland staan ook LOFAR antenne-stations.
  • Krijgen de omwonenden te maken met overlast?
Belangrijk om te weten is dat LOFAR een super grote ontvanger is, waarbij dus geen sprake is van enige vorm van straling. De LOFAR antennes zijn ontvangers net zoals een TV of radioantenne. Zij zenden geen signalen of straling uit.
Tijdens de bouwperiode ontstaat er mogelijk enige overlast door bouwverkeer, maar die overlast zal door goed overleg met alle betrokkenen tot een minimum beperkt worden.
Als LOFAR in werking is, gebeurt er verder niets bijzonders en is er van overlast geen sprake.

Grondverwerving

  • Hoe komt ASTRON aan de benodigde grond?
Een groot deel van de grond van het centrale gedeelte bij Exloo is reeds in eigendom van ASTRON. Voor de buitenstations denkt ASTRON aan pachten of huren. De Dienst Landelijk Gebied treedt daarvoor in contact treden met de betrokken grondeigenaren.
Informatie: DLG Drenthe, ing.H.W.G. de Jong Posthumus, telefoon 0592-327919.
  • Waar zijn de antennes geplaatst?
De antennes worden geplaatst in het grote centrale gebied van 400 ha. Dat gebeurt zodanig dat de antennes in groepjes van ongeveer 150 bij elkaar geplaatst worden.
In het centrum van het gebied liggen de groepjes dicht bij elkaar, naar de rand toe komen de groepjes verder uit elkaar liggen. Er blijft dus veel ruimte tussen de antennes over.
Op een afzonderlijk antennestation van 2 - 4 ha. zullen de antennes verspreid over het station geplaatst worden waarbij er wel sprake zal zijn van enige clustering in het midden.

Landschap

  • Wordt er rekening gehouden met het landschap?
ASTRON wil graag met alle betrokkenen, de inwoners, het Waterschap en de gemeentes van gedachten wisselen over de inpassing van het terrein, zodat er zoveel mogelijk rekening gehouden kan worden met de wensen van de verschillende betrokkenen.
  • Zijn er beperkingen voor de landbouw in de buurt van een antennestation?
Er gelden geen beperkingen voor de landbouw in de buurt van een antennestation. Alleen als er sprake is van de aanplant van bos dan is overleg gewenst.
  • Is het antennestation vrij toegankelijk?
In verband met de kwetsbaarheid van de antennes worden er speciale voorzieningen getroffen ten aanzien van de toegankelijkheid van de terreinen. ASTRON denkt daarbij in eerste instantie niet aan hoge hekken die het landschap ontsieren. Eerder wordt gedacht aan natuurlijke afscheidingen.
ASTRON initiated LOFAR as a new and innovative effort to force a breakthrough in sensitivity for astronomical observations at radio-frequencies below 250 MHz. 
Development: Dripl | Design: Kuenst   © copyright 2014 Lofar