About LOFAR
Image Gallery
Initiator: ASTRON Netherlands Institute for Radio Astronomy
This project was co-financed by the EU, the European Fund for Regional Development and the Northern Netherlands Provinces (SNN), and EZ/KOMPAS.
LOFAR, de ogen van de aarde
LOFAR: ’s werelds grootste radiotelescoop
LOFAR is een uniek ICT-project dat is ontstaan uit de ambitie van Nederlandse sterrenkundigen om het prille begin van ons Heelal waar te nemen. Daarvoor is een radiotelescoop nodig die honderd maal gevoeliger is dan de huidige telescopen. LOFAR iz zo'n radiotelescoop, met een netwerk van duizenden sensoren. Die kleine antennes zijn verdeeld over een gebied met een diameter van 100 kilometer in Nederland en gekoppeld aan een supercomputer via een uitgestrekt glasvezelnetwerk. Daarnaast worden minstens 8 stations met antennes in Duitsland (5), Groot-Brittannië (1), Frankrijk (1) en Zweden (1) gebouwd en aangesloten op het Nederlandse netwerk. Daarmee bereikt LOFAR een 15x hogere beeldscherpte.
LOFAR vergt grensverleggend ICT-onderzoek
Nooit eerder is een instrument ontwikkeld met capaciteiten voor verwerking van signalen en data op deze schaal. Om het LOFAR sensornetwerk te kunnen realiseren moet grootschalig ICT-onderzoek plaatsvinden naar onder andere:
- het verwerken van en het herkennen van patronen in ongekend grote hoeveelheden data,
- de mogelijkheden om interactief inzicht te krijgen in complexe multi-dimensionale datasets via visualisatie,
- het efficiënt koppelen van gedistribueerde rekenkracht en dataopslagcapaciteit.
LOFAR maakt ook een sprong voorwaarts mogelijk in onderzoek en ontwikkeling op andere terreinen, zoals geofysica en landbouw
Tijdens de conceptfase bleken onderzoekers uit andere disciplines ook geïnteresseerd in het toepassen van sensornetwerken. In LOFAR participeren nu geofysici en landbouwonderzoekers. Geofysici zullen met seismische sensoren de aardbodem van Noord-Nederland in kaart brengen. Nieuwe kennis over bodemdaling, watermanagement en gaswinning komt daarmee binnen bereik. Landbouwonderzoekers zullen met geavanceerde draadloze sensoren invulling geven aan onderzoek naar precisielandbouw en kennis opbouwen over het optimaliseren van productieprocessen.
ASTRON is initiatiefnemer van het LOFAR-project. Al ruim 50 jaar ontwikkelt, bouwt en beheert ASTRON meetinstrumenten voor sterrenkundig onderzoek.
LOFAR uniek in de wereld
- Een wereldwijd aansprekende ambitie.
De ontwikkeling en toepassing van een radiotelescoop met een diameter van meer dan 1000 kilometer, gebaseerd op duizenden aan elkaar gekoppelde sensoren is internationaal vooruitstrevend en ongeëvenaard. Ook de toepassingen in geofysica en landbouwkunde lopen internationaal vooruit.
- Een project met internationale allure.
LOFAR is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een internationaal project. Er zullen LOFAR stations met antennes worden gebouwd in Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Zweden. De gegevens die LOFAR in de komende jaren gaat verzamelen zullen door sterrenkundigen uit de hele wereld gebruikt worden.
- Multidisciplinaire samenwerking leidt tot wederzijdse versterking.
Het LOFAR-project brengt vier onderzoeksgebieden samen: ICT, astrofysica, geofysica en landbouwonderzoek. Deze multidisciplinaire benadering zorgt voor kruisbestuiving en kennisdeling tussen verschillende disciplines. NB: het landbouwonderzoek met LOFAR is inmiddels afgesloten maar heeft vervolg gekregen in kleinere projecten in Wageningen.
- De ICT-innovatie wordt gedreven door de toepassingen.
De wensen en eisen vanuit de toepassingsgebieden sturen het ICT-onderzoek binnen LOFAR. Hierdoor sluit de ontwikkelde ICT nauw aan bij de behoeften van gebruikers en wordt deze intensief gebruikt.
- De resultaten van het ICT-onderzoek zijn breed inzetbaar.
Sensornetwerken worden op steeds meer terreinen worden toegepast. Voorbeelden hiervan zijn grootschalige verkeersobservatie, publieke veiligheid, milieumonitoring en defensie. Daarnaast zijn talrijke deelresultaten van het ICT-onderzoek breed inzetbaar. De opgedane kennis over datamining, visualisatie en de gedistribueerde opslag en verwerking van gegevens zal bijvoorbeeld zeer waardevol zijn in medische en industriële toepassingen.
- Een high-tech impuls voor Noord-Nederland.
LOFAR zorgt voor een belangrijke economische ontwikkelingsimpuls voor het Noorden. Enerzijds biedt LOFAR directe werkgelegenheid in het project; anderzijds vergroot LOFAR de aantrekkingskracht op nationale en internationale ICT-bedrijven.
- Kennisoverdracht aan het MKB.
De kennis uit de conceptfase van LOFAR is de afgelopen jaren waardevol gebleken voor het MKB. Het Bureau Technology Transfer van ASTRON heeft de afgelopen jaren vele projecten uitgevoerd in samenwerking met het MKB.
- Een duurzame investering.
Het LOFAR sensornetwerk is een duurzame onderzoeksfaciliteit met gebruikswaarde tot minimaal 2020-2030. Daarnaast vormt de in LOFAR opgebouwde kennis eveneens een duurzaam resultaat, mede gezien het groeiende belang van sensornetwerken voor andere sectoren.
ASTRON initiated LOFAR as a new and innovative effort to force a breakthrough in sensitivity for astronomical observations at radio-frequencies below 250 MHz.